نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط مرضیه اصلانی ؛ ۱۶ آذر ۱۳۹۶

مقاله‌ای که در این اختصار به مفهوم سبک از منظر آن پرداخته شده، مقالۀ «تدوین شکل و دشواری‌های معماری معاصر ایران» نوشتۀ دکتر منصور فلامکی است که در دومین شمارۀ نشریۀ هنرهای زیبا به انتشار درآمده. در این مقاله نویسنده از نارسایی و سردرگمی ناشی از جهالت معماری معاصر ایران سخن گفته و این معماری را نیازمند اندیشه دانسته است؛ اندیشه‌ای که بتوان با آن سنجیده‌تر به آفرینش معماری دست یافت.

زهرا اردکانی ؛ ۱۹ آذر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۶ آذر ۱۳۹۶
کلثوم پیامنی ؛ ۳۰ آبان ۱۳۹۶

۳۷ مطلب با موضوع «هنرهای مفهومی» ثبت شده است

نخل ماتم

تاریخ نشر : سه شنبه / ۱۰ آذر ۱۳۹۴

تداوم برگزاری عزادارای محرم از همان سال‌های پس از واقعه عاشوار تا به امروز موجب شکل‌گیری نوعی فرهنگ شده که با توجه به آداب و سُنن هر کشور یا شهر اسلامی، به نوعی بروز و ظهور پیدا کرده که در بسیاری از موارد نیز دارای مشابهت‌های فراوانی است. 

مراسم نخل گردانی یا نخل برداری نیز از جمله رسوم مردمان مختلف ایران اسلامی است که با تأثیر از شرایط فرهنگی و اقلیمی خاص هر منطقه، اجرا می‌شود. مناطق کویری ایران خاستگاه اصلی برگزاری این مراسم اند؛ از جنوب خراسان گرفته تا سمنان، دامغان، خمین و نواحی قم، کاشان، ابیانه، اردستان، نائین و... . در این بین بیش‌ترین، گسترده‌ترین و شاخص‌ترین نخل‌ها مربوط به استان یزد است، به گونه‌ای که هیچ شهر و آبادی نیست که یک یا چند نخل امام حسین(ع) در آن یافت نشود.

این مراسم نمادین در روز عاشورا و با مفهوم تشییع پیکر سیدالشهدا انجام می‌گیرد. نخل در واقع اتاقکی چوبی و حجیم به شکل مکعب مستطیل است و به اصطلاح تابوت‌واره‌ای است که آن را بر دوش می‌کشند و هیچ ارتباط و شباهتی با درخت خرما ندارد.

پیشینه مراسم نخل گردانی به قبل از صفویه می‌رسد. معمولا نخل را در نخستین دهه ماه محرم و پیش از تاسوعا می‌بندند، چرا که آراستن و بستن نخل حداقل یک هفته زمان می‌برد. بستن نخل نیاز به مهارت و سلیقه خاصی دارد که خادمان میدان، شیوه‌های آن را از پدران و اجداد خود آموخته‌اند. هرچند با گذر زمان هر ساله نخل ها با تزئینات کمتری دیده می‌شوند و به همان سیاه پوش کردن و آذین‌بندی ساده بسنده می‌شود، اما نخل گردانی همچنان آئین باشکوهی است که با عظمت خاصی برگزار می‌گردد. شکوه این مراسم به حدی است که حتی به خارج از مرزهای ایران نفوذ کرده و در کشورهایی همچون جزایر کارائیب، پاکستان و در هندوستان نیز با نام «تعزیره» اجرا می‌شود.

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۱۰ آذر ۹۴ ، ۱۲:۱۴
زهرا اردکانی

اربا اربا / سارا اکبری و علی اکبر

تاریخ نشر : پنجشنبه / ۳۰ مهر ۱۳۹۴

حماسه‌ی تاریخی عاشورا و فداکاری‌های یاران و اهل بیت امام حسین (ع)، چیزی نیست که حرارت‌ش به آسانی از دل شیعیان بیرون رود. در این میان اما داستان عجیب شبیه‌ترین افراد به پیام‌بر (ص) است که راوی کربلا درباره‌ی‌ او گفته است : «فَقَطَّعوهُ بِسُیوفِهِمْ ارْباً ارْباً» ... این جمله و روایاتی که از احوالات حضرت علی اکبر (ع) در نیم‌روز عاشورا به دست ما رسیده است، آغاز ایده‌ای بود برای یک اثر چیدمانی به نام ارباً اربا. علی اکبر و سارا اکبری با کمک گروهی ده نفره از دوستان هنرمند خود، این اینستالیشن را در سوگ‌واره‌ی ۹۳ هیئت هنر اجرا کردند. اجرای آثار مفهومی با موضوعات دینی-تاریخی کار جدیدی است که هیات هنر در مراسم‌های سال گذشته‌، با اختصاص چندین قابِ مخصوص در خیمه‌ی هیات، پیش‌رو آن بوده است. اثر مربوط به حضرت علی اکبر جزو کارهای دائمی این مجموعه بود که در قسمت ورودی خیمه‌ و در مقابل چشم عابران قرار گرفت. بسیاری از افراد در برخورد اول جذب این کار می‌شدند و در مقابل آن توقف می‌کردند، چرا که می‌توانستند حجمی معنادار را تنها از طریق انتزاع  در فضای خالی میان نخ‌ها درک کنند.
طراحان با عبور نخ‌های نامرئی در جهات مختلف و تاباندن نور، از اثر انعکاسی آن برای تشبیه به برق شمشیر در حال حرکت استفاده کرده‌اند. شمشیرهایی که غیر قابل شمارش و از هر سو بر بدنی که دیگر نیست فرود آمده‌اند. عروج، دیگر کلمه‌ی مهمی بود که اثر روی آن تاکید داشته است. بالا رفتن از پله‌ها که از جای پای سرخ بر روی آن پیدا است و در پله‌ی سوم اثری از آن نیست، عروج از زمین به آسمان را مراد کرده است. پیش‌زمینه‌ی سیاه اثر برای نمایش به‌تر حجم اصلی در نظر گرفته شده،‌ اما شاید با ایده‌پردازی بیش‌تر، می‌توانست نقش مهم‌تری در تکمیل کار ایفا کند. نکته‌ی مهم دیگر،‌ انحصار این کار هنری در موضوعِ پیش‌فرض است و این سوال مطرح است که اگر این کار در فضایی غیر از یک هیات مذهبی و بدون نام به نمایش در می‌آمد باز هم در رساندن مفهوم خود موفق بود؟

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۳۰ مهر ۹۴ ، ۱۱:۳۷
فرزین خاکی

حج در هنر مدرن / موزه بریتانیا

تاریخ نشر : پنجشنبه / ۲۶ شهریور ۱۳۹۴

اوایل سال ۲۰۱۲، موزه بریتانیا در لندن یکی از بزرگترین نمایشگاه‌های دنیا را با عنوان "حج: سفر به قلب اسلام" برگزار نمود. بخشی از این نمایشگاه نیز با موضوع هنر مدرن، میزبان آثار پنج هنرمند مسلمان از ملیت‌های مختلف بود.
مها ملوح هنرمند معاصر عربستانی، در اثر خود «راه مکه»، سعی دارد تا به نوعی تجارب متضاد سفر حج در گذشته و امروز را به تصویر بکشد. اثر او با تکنیک فتوگرام ساخته شده و در پس‌زمینه آن پوشش کعبه دیده می‌شود.
اثر دیگر با تکنیک رنگ روغن روی بوم و مربوط به قادر عطیه، هنرمند الجزایری الاصل است. «مکعب سیاه» نشان‌گر پیوند انسان با خدا، به عنوان مرکز عالم است. 
«جاذبه» یکی از آثار متفاوت این نمایشگاه نیز ساخته احمد ماتِر عربستانی است. او ده‌ها هزار براده‌ی آهن را در میدان مغناطیسی دو آهن ربا قرار داده تا جلوه‌ای از جاذبه معنوی حج را نشان دهد. براده‌های آهن در واقع تداعی‌گر تنه‌ی واحد و یک‌ پارچه مسلمانان در طی مراسم حج‌اند،  که همه از فقیر و غنی در آن برابر هستند.
دیگر اثر این نمایشگاه، در قالب چیدمان هنری، «هفت مرتبه» اثر ادریس‌ خان هنرمند انگلیسی است. ۴۹ مکعب در ردیف‌ها هفت‌گانه، که اشاره‌ به هفت دور طواف دارند. این مکعب‌ها از فولاد سندبلاست می‌باشند که روی آن‌ها لایه‌هایی از خط نوشته‌های عربی کار شده است.
اثر دیگر ادریس خان نیز که به طور ویژه برای این نمایشگاه ساخته شد، «تو و تنها تو» نام دارد. این اثر متشکل از مجموعه‌ای نوشته‌ است که به صورت مستقیم بر روی دیوار چسبانیده شده‌اند. هر یک از این نوشته‌ها بخشی از تجربه زائرین حج است و چیدمان آن‌ها به صورت موجی از انرژی نشان‌گر گام‌های هر فرد به سوی مکه است که سرانجام به ایجاد جنبش قدرتمند و متراکم طواف می‌‌انجامد.
آخرین اثر نیز مربوط به هنرمند عراقی ولید سِتی است. «مکعب سفید» مکعبی شفاف است که در مرکز تصویر قرار دارد و در اطراف آن دوایری رسم شده‌اند که در داخل‌ آن‌ها اشکالی شبه حروف نوشته شده است.
از آن نظر که هیچ غیر مسلمانی اجازه ورود به مکه و شرکت در مراسم حج را ندارد. این نمایشگاه فرصت ارزشمند و متفاوتی را در اختیار بازدیدکنندگان خود قرار داد تا به تجربه‌ای نو دست‌ یابند.

۱ نظر موافقین ۲ مخالفین ۰ ۲۶ شهریور ۹۴ ، ۱۱:۱۹
زهرا اردکانی

فروشگاه جدید سوره مهر

تاریخ نشر : يكشنبه / ۱ شهریور ۱۳۹۴

گرافیک محیطی حوزه‌ای است که در ایران از طرف شرکت‌ها و فروشگاه‌ها همیشه مورد بی‌توجهی قرار می‌گیرد و شاید اصلا به آن فکر نمی‌شود. 
باید دانست که یکی از نیازهای اولیه ایجاد محیط علمی و فرهنگی- که بقای آن در ارتباط با آدم‌ها شکل می‌گیرد-گرافیک محیطی یا طراحی (دیزاین) فضا است.
زیبایی‌شناسی با زبان گرافیک محیطی- درواقع خواندنی ‌های پیرامون ما هستند- بر فرهنگ و سلامت ذهنی مردم تاثیر مستقیم دارد. 
سوره مهر در جدیدترین فروشگاهش در حوالی میدان انقلاب با طراحی فضایی آرام‌بخش، سعی در ایجاد محیطی تعلیق‌آور برای مردمی کلافه از شتاب غیرقابل تحمل میدان انقلاب کرده و آنها را به خواندن حتی چند صفحه  کتاب دعوت می‌کند.
رنگ‌بندی سفید و افزون بر آن راهروهای پهن حس قرار و آرامش برای خوانندگان فراهم آورده است.
پیگیری‌های ما برای معرفی شرکت طراح و مجریان دکور فروشگاه جدید سوره مهر نتیجه‌ای دربرنداشت و نتوانستیم نامی از این دو شرکت بیابیم.

۱ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۰۱ شهریور ۹۴ ، ۱۲:۳۰
سارا شمعی

نقش برجسته‌های قرآنی / اصفهان

تاریخ نشر : شنبه / ۲۴ مرداد ۱۳۹۴

مدتی است که در شهر تاریخی اصفهان نقش برجسته‌هایی ملهم از داستان‌های قرآنی نصب گردیده‌‌اند. این آثار هر کدام به صورت مجزا در ۵ تابلو برجسته فلزی در ابعاد ۵×۳ متر کار شده‌اند، به‌طوری‌که هر اثر نشانگر برشی تصویری از زندگی پیامبرانی چون حضرت یوسف، ابراهیم، یونس و نوح می‌باشد؛ که با همکاری سازمان زیباسازی و شهرداری منطقه ۲ اصفهان اجرا گردیده است.

هرچند این اتفاق در نوع خود قابل تقدیر است؛ اما استفاده از جنسی سخت و خشن هم‌چون فلز می‌طلبد طراح به سمت استفاده از گرافیکی جذاب‌تر با فرم‌هایی منعطف‌تر برود تا از خشکی اثر بکاهد و بر جذابیت‌های فرمی و حتی رنگی کار بیافزایند. مسئولین اجرایی این پروژه، اگر چه در مرحله انتخاب و هدف‌گیری موضوع خوب عمل کرده‌اند ولی ساده از مرحله اجرا عبور کرده‌ و سریع‌ به نتیجه رسیده‌اند. به همین سبب نتوانسته‌اند با قوت بخشیدن به بُعد هنری کار انتظارات را برآورده نمایند و این مجموعه را به عنوان الگویی مناسب جهت ترویج اقداماتی از این دست مطرح سازند. 

«راه نجات»، «ذکر»، «برای خدا»، «اعجاز» و «حسادت» نام این ۵ اثر می‌باشند، که به ترتیب بر اساس آیات ۳۰ سوره مؤمنون، ۸۷ سوره انبیاء، ۱۰۷ سوره صافات،۱۰۱ سوره اسراء و ۷ سوره یوسف طراحی و اجرا شده اند. این آثار با تکنیک ساده بُرش و جوش ورق‌های فلزی انجام پذیرفته و در خیابان شهدای شهر اصفهان نصب گردیده اند.

۲ نظر موافقین ۲ مخالفین ۰ ۲۴ مرداد ۹۴ ، ۱۵:۴۲
زهرا اردکانی

سنجاق بازی های عاشقانه / مجید صفری سخاوت

تاریخ نشر : سه شنبه / ۶ مرداد ۱۳۹۴

"سنجاق قفلی ها را دوست دارم؛ از همان کودکی دوستشان داشتم. بی منت بانی وصلتند؛ اما خودشان بی وصل می مانند. خم می شوند، اما خم به ابرو نمی آورند. زنگ می زنند، اما زنگار بر دلشان نمی نشیند. تیزند؛ یک رنگند؛ ساده و بی آلایش. دوستشان دارم نه به خاطر اینکه ضامن بالش یا لحاف و تشک هایمان بودند، نه! چون با وجود فلزی بودنشان، تجلی صفات زیبای انسانیند. همتم بر آن بود تا در حد توان، آنان را در قالبی دیگر به عرصه ظهور برسانم. خدا را چه دیدید، شاید در این میان خاطره ای مشترک هم مرور شد." این دل نوشته ای است از خالق سنجاق هایی که عاشقانه، دغدغه های روزمره ما انسان ها را با زبان خود و به شیوه ای خلاقانه بیان می کنند.
مجید سخاوت، ضمن علاقه زیادی که به عکاسی هنری(Art photography) داشت؛ سعی می کرد در این زمینه، به تجربه های جدیدی دست بزند و این شد که از سر کنجکاوی، اثری را خلق کرد که تولد عکس های سنجاقی به آن زمان (‌ سال ۱۳۹۳) باز می گردد. پس از آن تصمیم گرفت، روایتی را از دغدغه های روزمره، به زبان سنجاق قفلی، در موقعیت ها و حالات مختلف، نقل کند. رفته رفته تعداد عکس های مفهومی وی، با این موضوع قابل توجه شد و مجموعه ای شکل گرفت با عنوان سنجاق بازی های عاشقانه؛ که ایده اصلی آن، شخصیت دادن به سنجاق های قفلی بر اساس کالبد انسانی بود. هنرمند تلاش کرده به جای شناسنامه های معمول آثار هنری، از قطعه شعری، متن کوتاهی و... برای معرفی اثر استفاده کند تا ارتبط میان اثر و مخاطب عمیق تر شود. جالب توجه است که هنرمند پای مخاطبان را هم به ماجرا باز کرده و در صفحه اینستاگرام خود، از مخاطبان می خواهد قاب های تصویری اش را از نگاه خودشان، روایت کنند و گاها شناسنامه اثر از روی این پیشنهادات برگزیده می شود.

دربند...مرد زندایی می خندید؛ شاید به زندانی بودن خویش شاید هم به آزاد بودن ما؛ راستی زندان کدام سوی میله هاست...

۲ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۰۶ مرداد ۹۴ ، ۱۱:۵۰
محدثه آهنی امینه

فضای مذاکره / بابک گلکار

تاریخ نشر : پنجشنبه / ۲۵ تیر ۱۳۹۴

تصور کنید اشکال سنتی قالیچه‌های عشایری قد بکشند و سر به فلک بگذارند، مسلماً آن وقت دیگر مفهوم پیشین خود را ندارند و باید تعبیر جدیدی از آن ها ارائه داد. بابک گلکار این تصور را به حیطه هنرهای تجسمی آورده و به آن عینیت بخشیده است. «مذاکره فضایی برای امکان هم زیستی» نام کامل این سری از آثار او است که با توجه به شباهت های معماری مدرن غرب و دستبافته های عشایری خاورمیانه، به ویژه ایران، شکل گرفته است. 

در این آثار با قالیچه هایی خوش رنگ و لعاب مواجهیم که در پایین قرار دارند و از دل طرح و نقش‌‌شان ساختمان‌های سفیدی قد کشیده اند. برج هایی که هر چه صعود می‌کنند از هویت شرقی‌شان کاسته و کم کم شبیه آسمان خراش های نیویورکی می شوند. دست بافته‌ شرقی و برج سفید، هرچند مجموعاً یک اثر را ساخته اند اما نتوانسته اند به هویتی مستقل برسند و فرش ایرانی در پایین و برج سفید در بالا، هر کدام مفهوم جداگانه‌ای را به ذهن مخاطب متبادر می‌کنند. 

هرچند می‌توان فرش را به معنای ریشه های برج در نظر گرفت. اما این پایین بودن بیشتر حس عقب ماندگی و ماندن در گذشته را دارد، گویی ما هنوز در خواب و خیال تمدن ۲۵۰۰ ساله‌مان اسیر مانده ایم و به جای ورود به دنیای جدید در گذشته‌ها سیر می‌کنیم، اما غرب با سود جستن از داشته‌های ما خودش را بالا و بالاتر کشیده است. 

موضوعات تحقیقاتی گلکار غالبا برگرفته از تجزیه و تحلیل شرایط فضای ارتباطی معاصر است، که بر اغلب انسان‌ها مسلط شده است. این هنرمند ایرانی متولد برکلی و بزرگ شده تهران است و هم اکنون نیز ساکن ونکوور کانادا می‌باشد. البته با این همه دوری، سال گذشته در تهران نمایشگاهی از چیدمان آثار او به نام «کارگل» در گالری آب انبار به نمایش در آمد و مورد توجه علاقه‌مندان قرار گرفت.

۰ نظر موافقین ۲ مخالفین ۰ ۲۵ تیر ۹۴ ، ۱۳:۰۴
زهرا اردکانی
کلثوم پیامنی ؛ ۱۹ آبان ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود