نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط زهرا اردکانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶

 ۱۸ مرداد ماه سال ۱۳۹۶، روزی بود که بار دیگر همۀ ایرانیان فارغ از تفاوت‌هایشان شانه به شانۀ یکدیگر، در برابر دشمن خارجی متحد و یک‌پارچه ایستادند. در این روز بزرگ جوانی بیست و پنج‌ساله به دست ناپاک مسلمان نماهای داعش به قربانگاه فرستاده شد تا سرش را در راه باورها و اعتقاداتش فدا نماید. 

شهید محسن حججی، متولد ۱۳۷۱ در شهر نجف آباد اصفهان بود که در  مرداد ماه امسال طی عملیاتی در منطقه مرزی بین سوریه و عراق توسط نیروهای تروریستی داعش به اسارت درآمد. وی دهمین عضو از لشکر زرهی ۸ نجف اشرف بود که پس از دو روز نیروهای داعش با انتشار فیلمی سنگدلانه، خبر کشته شدن وی را اعلام نمودند.

خبر شهادت محسن حججی بازتاب وسیعی در ایران داشت و شخصیت‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و هنری به این واقعۀ دردناک واکنش نشان دادند و خود را در غم این غیور مرد ایرانی شریک دانستند. در این میان نهضت مردمی پوستر انقلاب نیز، صد و بیست و هشتمین مجموعه پوستر خود را با عنوان «سری به نیزه» منتشر نمود. این مجموعه شامل ۲۹ پوستر از ۲۶ طراح مختلف از سراسر کشور است که با موضوعیت شهادت مظلومانۀ شهید حججی شکل گرفته است. 

در این آثار هر هنرمند سعی نموده تا از جهتی خاص به موضوع شهادت این جوان انقلابی بپردازد، به‌طوری‌که در برخی از پوسترها مستقیماً از تصویر محسن حججی استفاده شده، و یا در بعضی دیگر از آثار به طور غیر مستقیم به مسئلۀ سر بریدۀ او اشاره گردیده است. هم چنین تعدادی از آثار نیز با بهره‌گیری از تایپوگرافی نام او شکل گرفته‌اند، با این حال نکتۀ محسوس در غالب این پوسترها مرتبط ساختن این حادثه با واقعۀ عظیم کربلا است.

زهرا کشاورز ؛ ۲۷ مهر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
نرگس کیان مهر ؛ ۲۴ شهریور ۱۳۹۶

مجموعه رباط و قلعه‌ی عمرانی در ۲۵ کیلومتری جاده گناباد-تربت حیدریه، درشمال شهر گناباد و در مجاورت پاسگاه انتظامی شهید سالاری قرار گرفته‌است. این اثر تاریخی در ۲۷ اسفند ۱۳۸۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مجموعه در دهه ۵۰ به دلیل خشکسالی‌های پیاپی متروک شده و ساکنان آن به روستایی در مجاورت آن کوچ کرده‌اند که عزیزآباد نام دارد. 

این قلعه یک مجموعه بزرگ معماری در دل برج و بارو محسوب می‌شود که دارای عناصر اصلی معماری روستاهای کویری ایران است: برج و حصار، مسجد و کاروانسرا،حمام، آب انبارها و و بناهای مسکونی خشتی دارای بادگیر.

بخش‌هایی از کاروانسرای این مجموعه و نیز یکی از آب‌انبارهای آن در اواخر سال ۸۷ استحکام‌بخشی شده‌اند. نکته‌ای که با مشاهده‌ی تصاویر قسمت‌های استحکام‌بخشی‌شده این مجموعه دریافت می‌شود، این است که نمای قسمت‌های استحکام‌بخشی‌شده با معماری خشت و گلی سایر قسمت‌های قلعه هم خوانی ندارد.

در حال حاضر قسمت‌های زیادی از این مجموعه از جمله منازل مسکونی، اب انبار، مسجد و برج و باروها تخریب شده و یا درحال تخریب هستند. جزئیات و تزئینات خشتی و گلی زیادی در معماری این مجموعه به کاررفته است که در اثر فرسایش باد و آب در حال تخریب اند.

بازسازی صحیح کالبدی این مجموعه و باززنده‌سازی آن که به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی و تاریخی مردم این منطقه محسوب می‌شود، اهمیت زیادی دارد. به نظر می‌رسد که انجام این فرایند با معضلات زیادی رو به‌روست. هزینه‌های بازسازی و استحکام‌بخشی بالاست، به‌نحوی که با گذشت حدود ۱۰ سال از اقدامات اولیه‌ی استحکام‌بخشی، توجهی به این فضا نشده‌است. از سویی برخورد کالبدی به تنهایی پاسخ گو نیست چرا که نگهداری از فضاهای استحکام بخشی شده نیز با توجه به فاصله زیاد مجموعه از شهر گناباد، خود هزینه‌بر بوده و نیازمند مسئولیت بیشتری است.

مطالعه‌ی تجربیات مرمت ابنیه تاریخی نشان می‌دهد که بازسازی و استحکام‌بخشی کالبدی به تنهایی پاسخ مناسبی برای زنده نگه‌داشتن فضاهای تاریخی نیست. چراکه آن‌چه یک فضا را زنده نگه می‌دارد، حضور انسان و بروز فعالیت‌های او در آن فضاست. حضور و بروز فعالیت‌ می‌تواند معرف فرهنگ و الگوهای رفتار و زندگی مردم این منطقه بوده و موجب سرزندگی آن شود. همچنین بروز فعالیت‌های اقتصادی مناسب، می‌تواند منبع درآمدی برای هزینه‌های نگهداری مجموعه محسوب شود.

به نظر می‌رسد، زنده ماندن این مجموعه با گزینش کاربری متناسب با شرایط و پتانسیل‌های این مجموعه‌ی تاریخی و نیز متناسب با محل استقرار این مجموعه –که در حاشیه محور ارتباطی قرار گرفته است- و نیز با در نظر گرفتن فعالیت‌های مستقر در مجاورت آن، امکان‌پذیر می‌باشد.

درباره نویسنده
من "نرگس کیان مهر" یکی از نویسندگان سایت خط هستم

نظرات  (۲)

بسیار متشکرم از اطلاعات خوبتون سرکار خانم نرگس عزیز
ان شالله بیاییم و از نزدیک ببینیم....
سلام نرگس عزیز خیلی ممنون از اطلاعاتت .امیدوارم مسئولین گناباد به این فرصت بیشتر اهمیت بدهند.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۴ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۲ خرداد ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود