نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط زهرا اردکانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶

 ۱۸ مرداد ماه سال ۱۳۹۶، روزی بود که بار دیگر همۀ ایرانیان فارغ از تفاوت‌هایشان شانه به شانۀ یکدیگر، در برابر دشمن خارجی متحد و یک‌پارچه ایستادند. در این روز بزرگ جوانی بیست و پنج‌ساله به دست ناپاک مسلمان نماهای داعش به قربانگاه فرستاده شد تا سرش را در راه باورها و اعتقاداتش فدا نماید. 

شهید محسن حججی، متولد ۱۳۷۱ در شهر نجف آباد اصفهان بود که در  مرداد ماه امسال طی عملیاتی در منطقه مرزی بین سوریه و عراق توسط نیروهای تروریستی داعش به اسارت درآمد. وی دهمین عضو از لشکر زرهی ۸ نجف اشرف بود که پس از دو روز نیروهای داعش با انتشار فیلمی سنگدلانه، خبر کشته شدن وی را اعلام نمودند.

خبر شهادت محسن حججی بازتاب وسیعی در ایران داشت و شخصیت‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و هنری به این واقعۀ دردناک واکنش نشان دادند و خود را در غم این غیور مرد ایرانی شریک دانستند. در این میان نهضت مردمی پوستر انقلاب نیز، صد و بیست و هشتمین مجموعه پوستر خود را با عنوان «سری به نیزه» منتشر نمود. این مجموعه شامل ۲۹ پوستر از ۲۶ طراح مختلف از سراسر کشور است که با موضوعیت شهادت مظلومانۀ شهید حججی شکل گرفته است. 

در این آثار هر هنرمند سعی نموده تا از جهتی خاص به موضوع شهادت این جوان انقلابی بپردازد، به‌طوری‌که در برخی از پوسترها مستقیماً از تصویر محسن حججی استفاده شده، و یا در بعضی دیگر از آثار به طور غیر مستقیم به مسئلۀ سر بریدۀ او اشاره گردیده است. هم چنین تعدادی از آثار نیز با بهره‌گیری از تایپوگرافی نام او شکل گرفته‌اند، با این حال نکتۀ محسوس در غالب این پوسترها مرتبط ساختن این حادثه با واقعۀ عظیم کربلا است.

زهرا کشاورز ؛ ۲۷ مهر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
نرگس کیان مهر ؛ ۲۴ شهریور ۱۳۹۶

آب در معماری سنتی

تاریخ نشر : يكشنبه / ۱۲ ارديبهشت ۱۳۹۵

نقشی که آب در مکان‌یابی و ایجاد زیستگاه‌های انسانی دارد، پاسخ به یک نیاز حتمی زیستی است. اما زمانی که در ورای این نیاز، اهمیت و گاه قداست خاصی برای آب می‌بینیم، حاکی از یک اتفاق فرهنگی است. آب‌رسانی به مردم کویر توسط افرادی انجام می‌گرفته که همواره مورد احترام و تمجید بودند. به طور کلی می‌توان گفت معماری ایرانی بدون نقش‌آفرینی آب لطف خودش را از دست می‌دهد. این پیوند عمیق با عنصر آب ناشی از ریشه‌های عمیق تاریخی و فرهنگی است که رفتار متقابل مردم با آب را شکل می‌داده است.

انسان‌ها در جوامع مختلف همواره به آب توجه داشته‌اند. آبان عنصری مهم، محترم و حتی مقدس در آداب و رسوم و آثار ادبی (خاصه ادبیات حماسی) انسان‌ها وارد شده است. احتیاج دایمی تمدن‌ها به آب (چشمه، رودخانه، دریا و...) جهت حفظ حیات و رفع نیاز در ایجاد این دیدگاه بی‌اثر نبوده است.  این اسطوره‌پردازی و شخصیت‌بخشی به آب محدود به مرزهای کشوری یا فرهنگی خاصی نیست و جوامع بسیاری نظیر سومریان، بابلیان، مصر باستان و یونانیان از آن بهره برده‌اند. در ایران نیز حتی پیش از بروز آیین زرتشت ارج نهادن به آب در انتخاب مکان احداث بناها و معابد دیده می‌شود. این ارج گذاری نه فقط در ابعاد یک فرهنگ عامه بلکه در قالب مساله‌ای تعیین کننده در تصمیمات دولتی و حکومتی قابل مشاهده است. در ایران پس از اسلام نیز احترام به آب با توجه به نگاه ظریف اسلام به این عنصر با قدرت بیش‌تری دنبال شد.

نقش آب در معماری ایرانی از دو جهت قابل بررسی است. نخست شان تقدیسی و نمادین آب که مورد تایید و تاکید اسلام نیز هست، و دیگری جنبه‌های کارکردگرایانه و عملکردی آب. بعنوان مثال در معماری مساجد ایرانی، حضور پررنگ آب در پایاب‌ها و حوض‌ها دال بر نقش نمادین و تطهیری آب است و در کنار سایر اجزا، سعی در تقویت لایه‌های روحانی فضا دارد. از سوی دیگر در باغ‌های ایرانی عنصر اصلی که در قالب خطی و در امتداد محور تقارن پهنه‌ی باغ دیده می‌شود آب است. در طول تاریخ باغ‌سازی گاه حتی مسیر حفر کانال یا قنات جهت رساندن آب به باغ، از مسیر حرکت آب در درون باغ طولانی‌تر بوده است. در کنار این نمونه‌ها در کاربری‌هایی نظیر کاروان‌سرا، آب عنصری است که تامین و سهولت دسترسی به آن حیاتی می‌باشد. لذا در معماری این‌گونه فضاها شاهد تاکید بر جلوه‌های نمادین نیستیم و جنبه‌ی عملکردی آن پررنگ تر می‌شود. مشابه این نمونه، در آب‌انبارها و یخچال‌ها ضرورت پاسبانی و صیانت از آب محسوس، و نگاه به آن به مثابه عنصری صعب الوصول است. سازندگان و متصدیان آب‌انبارها همواره مورد احترام بوده و پس از پر شدن مخازن طی یک حرکت جمعی و مشارکتی، برپایی جشن و مراسم شادمانی امری معمول بوده است.

در مجموع با وجود این‌که جمعیت در گذشته نسبت به امروز کم‌تر و سرانه‌ی منابع آبی بیش‌تر بوده، لیکن به دلیل سختی استحصال و ذخیره‌سازی آن و هم‌چنین به دلیل قوت غیرقابل انکار افکار ماورایی و کائناتی پیشینیان اهمیت آب بیش از امروز و نحوه‌ی رفتار توام با حرمت بخشی و ستایندگی قوی‌تری بوده است.



درباره نویسنده
من "فردین طهماسبی" یکی از نویسندگان سایت خط هستم

نظرات  (۱)

مطلب خوبی بود
ممنون
پاسخ:
تشکر از شما

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۴ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۲ خرداد ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود