نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط زهرا اردکانی ؛ ۲۲ دی ۱۳۹۶

در سال ۱۳۷۲ نخستین دوسالانه بین المللی کاریکاتور تهران به پیشنهاد مسعود شجاعی طباطبایی و محمد حسین نیرومند برگزار گردید؛ امسال نیز با گذشت ۲۴ سال، یازدهمین دورۀ این دوسالانه با حمایت دفتر هنرهای تجسمی، از سوی خانه کاریکاتور ایران و با مشارکت موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر برگزار گردید و در اختتامیه‌ای که در روز  ۲۴ آذرماه در موزۀ هنرهای معاصر تهران برپا شد، برگزیدگان این دوره نیز در دو بخش کارتون و کاریکاتور معرفی و جوایز نفیسی به آن اهدا گردید.

در این دوره در بخش کارتون با موضوع آزاد مهناز یزدانی از ایران، جوزف پرچال از اسپانیا و کلاوس پیتر از اتریش به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را از آن خود کردند. در بخش کارتون با موضوع ایمنی و امنیت نیز توشو بورکوویچ از صربستان، شهرام رضایی از ایران و میخاییل زلاتکوفسکی از روسیه حائز رتبه‌های اول تا سوم شدند. 

هم‌چنین در بخش کاریکاتور چهره با موضوع افراد مشهور برونو همزاگیج از برزیل، امین ترابی و عارف نیازی از ایران مقام اول تا سوم را کسب نمودند. گفتنی است جایزه ویژه ۸۰۰۰ دلاری یازدهمین دوسالانه بین المللی کاریکاتور تهران به سجاد رافعی از ایران اهدا گردید. نفرات اول تا سوم بخش‌های مختلف دوسالانه نیز، علاوه‌بر تندیس دوسالانه، به ترتیب جایزه ۲۰۰۰، ۱۵۰۰ و ۱۰۰۰ دلاری دریافت نمودند.

کلثوم پیامنی ؛ ۲۹ دی ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۳ دی ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۲ دی ۱۳۹۶

داستان یک پرچم/ سید احسان باقری

تاریخ نشر : سه شنبه / ۱ دی ۱۳۹۴

چندی پیش به مناسبت 13 آبان و روز مبارزه با استکبار جهانی، عکسی در میدان ولیعصر نصب شد با عنوان «داستان یک پرچم». عکسی که با اقتباس از عکس معروف جو روزنتال و با تکنیک عکاسی صحنه پردازی شده کار شده است و دومین عکس از آثار سید احسان باقری است که در این مکان نصب می شود. فارغ از مضامین محتوایی این تصاویر( عکس عصر عاشورا-عصر انتظار و داستان یک پرچم)، اهمیت کاربرد آن در فضاسازی شهری برای اولین باردر ایران، ما را بر آن داشت که به تکنیک عکاسی به کار رفته در این تصاویر بپردازیم.


عکاسی صحنه پردازی شده(staged photography)که با عنوان «عکاسی چیدمان شده» هم ذکر می شود یکی از سبک های نسبتا جدید عکاسی در ایران است که طی سال های اخیر مورد توجه برخی از هنرمندان قرار گرفته است.
«این حوزه تفاوت های بنیادینی با صورت شناخته شده عکاسی مستند دارد، چراکه  عکاسان این حوزه تلاش می نمودند به واسطه چیدمان و طراحی صحنه و نور، جهانی شخصی به وجود آورند. برخی منتقدان این آثار را درام عکاسانه می خواندند، زیرا در پی خلق روایتی است که از لحاظ دیداری تنها در یک یا چند قاب خلاصه می شود.»
روایی بودن عکاسی صحنه پردازی شده که خادمی در مقاله اش بدان اشاره می کند یکی از اصلی ترین تفاوت های این نوع عکاسی با دیگر سبک ها به شمار می رود. روایت این تصاویر بیش از آنکه در خود عکس نمود یابد در فضای ذهنی مخاطب شکل می گیرد و بسیار متاثر از آشنایی عناصر و نمادهای به کار رفته در عکس و نزدیکی آن به حافظه فرهنگی مخاطب دارد.
اگر با این رویکرد به عکس داستان یک پرچم نگاه کنیم آشنایی و سابقه ذهنی  مخاطب از عناصری که در آن به کار رفته است اصلی ترین کارکرد روایی و انتقال مفهوم مورد نظر عکاس را ایفا می کند. به عنوان مثال پیکرهای بی¬جان اشخاصی با لباس احرام که در گوشه سمت چپ عکس قرار داده شده است برای مخاطبی که به تازگی شوک حاصل از فاجعه کشته شدن حاجیان در منا را تجربه کرده است به سرعت تصویر پیکر درون عکس را به این حادثه ارتباط می دهد و روایت دوستی آل سعود و کاخ سفید را در ذهن او بازسازی می کند.
داستان یک پرچم به جهان نقاشی گونه و سوررئال تجربیات سال های ابتدایی شروع جریان این نوع عکاسی در امریکا نزدیک است و بر خلاف اغلب آثار هنرمندان ایرانی در سال های اخیر، شبیه یک صحنه از یک فیلم نیست. به عنوان نمونه می توان از مجموعه عکس های «به روایت یک شاهد عینی» اثر آزاده اخلاقی نام برد که در آنها این حس به بیننده انتقال می یابد که در حال تماشای یک فریم از فیلمی سینمایی است.
 
شاخصه دیگری که عکس های سید احسان باقری را از آثار اغلب هنرمندان این سبک متمایز می کند جنبه عمومی پیدا کردن کارهای او و فراتر رفتن آنها از سطح گالری ها و نمایش ها محفلی است. از این منظر باید جسارت هنرمند را در پرداختن به سوژه ای با رنگ و بوی تاریخی – سیاسی و در معرض عموم قرار دادن سبکی از کار هنری که اغلب برای مخاطب خاص عرضه می شده است، مورد توجه قرار داد.
فراموش نکنیم این در معرض عموم قرار گرفتن یکی از بهترین راه های گسترش و ماندگاری سبک های نوین هنری است و عکاسی صحنه پردازی شده به دلیل روند تولید پرهزینه و لزوم نگاه حرفه ای به آن نیاز به کسب اعتبار و جایگاه مناسبی دارد که در حال حاضر از آن بی بهره است.

درباره نویسنده
من "قاسم اکبری" یکی از نویسندگان سایت خط هستم

نظرات  (۲)

۰۱ دی ۹۴ ، ۱۷:۴۶ فرزین خاکی
ممنون بابت این تحلیل خوب
اما من احساس می‌کنم سرد بودن و کم رنگ و لعاب بودن فضای تصویر، باعث شد از جذابیت کار کم بشه و به خصوص تو فضای شهری درست دیده نشه. 
همین‌طور سطح فضای پر از جزئیات پایین نسبت به فضای بسیار ساده‌ی بالا خیلی کمه و باز کمک به ندیدن جزئیات مهم این تصویر می‌کنه
پاسخ:
با تشکر از دوستان که نظراتشون ارسال کردن.
من با آقای خاکی موافق هستم. سردی فضای رنگی کار کمی دیده شدنش مخصوصا در نور روز را با مشکل مواجه می کند ولی در ارتباط با فضای خالی بالای قاب فکر می کنم تعمدی در کار بوده که اتفاقا به درک بهتر کار کمک می کنه.
۰۳ دی ۹۴ ، ۱۲:۰۸ زهرا کشاورز
سلام
تحلیل خوبی از به هم پیوستگی تکنیک و مفهوم داشتید
خدا قوت

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
کلثوم پیامنی ؛ ۱۹ آبان ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود