نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط زهرا اردکانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶

 ۱۸ مرداد ماه سال ۱۳۹۶، روزی بود که بار دیگر همۀ ایرانیان فارغ از تفاوت‌هایشان شانه به شانۀ یکدیگر، در برابر دشمن خارجی متحد و یک‌پارچه ایستادند. در این روز بزرگ جوانی بیست و پنج‌ساله به دست ناپاک مسلمان نماهای داعش به قربانگاه فرستاده شد تا سرش را در راه باورها و اعتقاداتش فدا نماید. 

شهید محسن حججی، متولد ۱۳۷۱ در شهر نجف آباد اصفهان بود که در  مرداد ماه امسال طی عملیاتی در منطقه مرزی بین سوریه و عراق توسط نیروهای تروریستی داعش به اسارت درآمد. وی دهمین عضو از لشکر زرهی ۸ نجف اشرف بود که پس از دو روز نیروهای داعش با انتشار فیلمی سنگدلانه، خبر کشته شدن وی را اعلام نمودند.

خبر شهادت محسن حججی بازتاب وسیعی در ایران داشت و شخصیت‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و هنری به این واقعۀ دردناک واکنش نشان دادند و خود را در غم این غیور مرد ایرانی شریک دانستند. در این میان نهضت مردمی پوستر انقلاب نیز، صد و بیست و هشتمین مجموعه پوستر خود را با عنوان «سری به نیزه» منتشر نمود. این مجموعه شامل ۲۹ پوستر از ۲۶ طراح مختلف از سراسر کشور است که با موضوعیت شهادت مظلومانۀ شهید حججی شکل گرفته است. 

در این آثار هر هنرمند سعی نموده تا از جهتی خاص به موضوع شهادت این جوان انقلابی بپردازد، به‌طوری‌که در برخی از پوسترها مستقیماً از تصویر محسن حججی استفاده شده، و یا در بعضی دیگر از آثار به طور غیر مستقیم به مسئلۀ سر بریدۀ او اشاره گردیده است. هم چنین تعدادی از آثار نیز با بهره‌گیری از تایپوگرافی نام او شکل گرفته‌اند، با این حال نکتۀ محسوس در غالب این پوسترها مرتبط ساختن این حادثه با واقعۀ عظیم کربلا است.

زهرا کشاورز ؛ ۲۷ مهر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
نرگس کیان مهر ؛ ۲۴ شهریور ۱۳۹۶

داستان یک پرچم/ سید احسان باقری

تاریخ نشر : سه شنبه / ۱ دی ۱۳۹۴

چندی پیش به مناسبت 13 آبان و روز مبارزه با استکبار جهانی، عکسی در میدان ولیعصر نصب شد با عنوان «داستان یک پرچم». عکسی که با اقتباس از عکس معروف جو روزنتال و با تکنیک عکاسی صحنه پردازی شده کار شده است و دومین عکس از آثار سید احسان باقری است که در این مکان نصب می شود. فارغ از مضامین محتوایی این تصاویر( عکس عصر عاشورا-عصر انتظار و داستان یک پرچم)، اهمیت کاربرد آن در فضاسازی شهری برای اولین باردر ایران، ما را بر آن داشت که به تکنیک عکاسی به کار رفته در این تصاویر بپردازیم.


عکاسی صحنه پردازی شده(staged photography)که با عنوان «عکاسی چیدمان شده» هم ذکر می شود یکی از سبک های نسبتا جدید عکاسی در ایران است که طی سال های اخیر مورد توجه برخی از هنرمندان قرار گرفته است.
«این حوزه تفاوت های بنیادینی با صورت شناخته شده عکاسی مستند دارد، چراکه  عکاسان این حوزه تلاش می نمودند به واسطه چیدمان و طراحی صحنه و نور، جهانی شخصی به وجود آورند. برخی منتقدان این آثار را درام عکاسانه می خواندند، زیرا در پی خلق روایتی است که از لحاظ دیداری تنها در یک یا چند قاب خلاصه می شود.»
روایی بودن عکاسی صحنه پردازی شده که خادمی در مقاله اش بدان اشاره می کند یکی از اصلی ترین تفاوت های این نوع عکاسی با دیگر سبک ها به شمار می رود. روایت این تصاویر بیش از آنکه در خود عکس نمود یابد در فضای ذهنی مخاطب شکل می گیرد و بسیار متاثر از آشنایی عناصر و نمادهای به کار رفته در عکس و نزدیکی آن به حافظه فرهنگی مخاطب دارد.
اگر با این رویکرد به عکس داستان یک پرچم نگاه کنیم آشنایی و سابقه ذهنی  مخاطب از عناصری که در آن به کار رفته است اصلی ترین کارکرد روایی و انتقال مفهوم مورد نظر عکاس را ایفا می کند. به عنوان مثال پیکرهای بی¬جان اشخاصی با لباس احرام که در گوشه سمت چپ عکس قرار داده شده است برای مخاطبی که به تازگی شوک حاصل از فاجعه کشته شدن حاجیان در منا را تجربه کرده است به سرعت تصویر پیکر درون عکس را به این حادثه ارتباط می دهد و روایت دوستی آل سعود و کاخ سفید را در ذهن او بازسازی می کند.
داستان یک پرچم به جهان نقاشی گونه و سوررئال تجربیات سال های ابتدایی شروع جریان این نوع عکاسی در امریکا نزدیک است و بر خلاف اغلب آثار هنرمندان ایرانی در سال های اخیر، شبیه یک صحنه از یک فیلم نیست. به عنوان نمونه می توان از مجموعه عکس های «به روایت یک شاهد عینی» اثر آزاده اخلاقی نام برد که در آنها این حس به بیننده انتقال می یابد که در حال تماشای یک فریم از فیلمی سینمایی است.
 
شاخصه دیگری که عکس های سید احسان باقری را از آثار اغلب هنرمندان این سبک متمایز می کند جنبه عمومی پیدا کردن کارهای او و فراتر رفتن آنها از سطح گالری ها و نمایش ها محفلی است. از این منظر باید جسارت هنرمند را در پرداختن به سوژه ای با رنگ و بوی تاریخی – سیاسی و در معرض عموم قرار دادن سبکی از کار هنری که اغلب برای مخاطب خاص عرضه می شده است، مورد توجه قرار داد.
فراموش نکنیم این در معرض عموم قرار گرفتن یکی از بهترین راه های گسترش و ماندگاری سبک های نوین هنری است و عکاسی صحنه پردازی شده به دلیل روند تولید پرهزینه و لزوم نگاه حرفه ای به آن نیاز به کسب اعتبار و جایگاه مناسبی دارد که در حال حاضر از آن بی بهره است.

درباره نویسنده
من "قاسم اکبری" یکی از نویسندگان سایت خط هستم

نظرات  (۲)

۰۱ دی ۹۴ ، ۱۷:۴۶ فرزین خاکی
ممنون بابت این تحلیل خوب
اما من احساس می‌کنم سرد بودن و کم رنگ و لعاب بودن فضای تصویر، باعث شد از جذابیت کار کم بشه و به خصوص تو فضای شهری درست دیده نشه. 
همین‌طور سطح فضای پر از جزئیات پایین نسبت به فضای بسیار ساده‌ی بالا خیلی کمه و باز کمک به ندیدن جزئیات مهم این تصویر می‌کنه
پاسخ:
با تشکر از دوستان که نظراتشون ارسال کردن.
من با آقای خاکی موافق هستم. سردی فضای رنگی کار کمی دیده شدنش مخصوصا در نور روز را با مشکل مواجه می کند ولی در ارتباط با فضای خالی بالای قاب فکر می کنم تعمدی در کار بوده که اتفاقا به درک بهتر کار کمک می کنه.
۰۳ دی ۹۴ ، ۱۲:۰۸ زهرا کشاورز
سلام
تحلیل خوبی از به هم پیوستگی تکنیک و مفهوم داشتید
خدا قوت

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
مرضیه اصلانی ؛ ۴ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۲ خرداد ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود