نشریه خط

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

نشریه تحلیلی هنر و طراحی

پیش ‌نهاد ویژه

توسط زهرا اردکانی ؛ ۲۲ دی ۱۳۹۶

در سال ۱۳۷۲ نخستین دوسالانه بین المللی کاریکاتور تهران به پیشنهاد مسعود شجاعی طباطبایی و محمد حسین نیرومند برگزار گردید؛ امسال نیز با گذشت ۲۴ سال، یازدهمین دورۀ این دوسالانه با حمایت دفتر هنرهای تجسمی، از سوی خانه کاریکاتور ایران و با مشارکت موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر برگزار گردید و در اختتامیه‌ای که در روز  ۲۴ آذرماه در موزۀ هنرهای معاصر تهران برپا شد، برگزیدگان این دوره نیز در دو بخش کارتون و کاریکاتور معرفی و جوایز نفیسی به آن اهدا گردید.

در این دوره در بخش کارتون با موضوع آزاد مهناز یزدانی از ایران، جوزف پرچال از اسپانیا و کلاوس پیتر از اتریش به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را از آن خود کردند. در بخش کارتون با موضوع ایمنی و امنیت نیز توشو بورکوویچ از صربستان، شهرام رضایی از ایران و میخاییل زلاتکوفسکی از روسیه حائز رتبه‌های اول تا سوم شدند. 

هم‌چنین در بخش کاریکاتور چهره با موضوع افراد مشهور برونو همزاگیج از برزیل، امین ترابی و عارف نیازی از ایران مقام اول تا سوم را کسب نمودند. گفتنی است جایزه ویژه ۸۰۰۰ دلاری یازدهمین دوسالانه بین المللی کاریکاتور تهران به سجاد رافعی از ایران اهدا گردید. نفرات اول تا سوم بخش‌های مختلف دوسالانه نیز، علاوه‌بر تندیس دوسالانه، به ترتیب جایزه ۲۰۰۰، ۱۵۰۰ و ۱۰۰۰ دلاری دریافت نمودند.

فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۳ دی ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۱۲ دی ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۲۷ آذر ۱۳۹۶

ایستاده ایم ۲ / محمدباقر مفیدی کیا

تاریخ نشر : يكشنبه / ۱۴ شهریور ۱۳۹۵

نام محمد باقر مفیدی‌کیا با نام لکه، اولین ساخته این کارگردان جوان کشورمان عجین شده است. «لکه» فیلم کوتاه خوش ساختی است در ارتباط با فتنه ۸۸، که باعث شد این کارگردان جوان خیلی زود با نمایش توانمندی های خود در دل جبهه انقلاب جای باز کرده و مورد توجه قرار گیرد. 

نماآهنگ انقلابی «ایستاده‌ایم»، از دیگر آثار مفیدی‌کیا است، که با اجرایی خوب در کنار برج آزادی، توجه مردم و منتقدان را به خود جلب کرد. همین امر سبب شد تا باشگاه فیلم سوره حوزه هنری، دنباله‌ی این نماآهنگ را در خلیج فارس کلید بزند. 

هر چند انتظار می‌رفت «ایستاده‌ایم ۲» با نام کامل «ایستاده‌ایم؛ تاآخرین قطره خون» خیلی زودتر از این‌ها آماده گردد، اما حجم جلوه‌های ویژه سبب شد تا این اثر بعد از دو سال به نمایش درآید. این نماآهنگ اگر چه به لحاظ بصری دارای جذابیت‌هایی است اما در اجرا فاقد ویژگی‌های تکنیکال است و نتوانسته توقعات را برآورده سازد. با این حال چیزی که بیش از این‌ها خودنمایی می کند، وجوه ملی گرایانه اثر است، به طوری که کمتر تصاویر یا نمادهای مذهبی در آن به چشم می‌‌آید. شاید بارزترین نماد مذهبی، گنبد مسجد است که بر سر آن پرچم ایران نصب می‌گردد و پس از تخریب گنبد‌‌، این پرچم است که حفظ می‌شود. حتی این نماآهنگ حماسی در شعر خود نیز فاقد وجوه مذهبی است و موکداً بر بُعد ایرانی و اسطوره‌ای اثر می‌پردازد، به طوریکه پرچم ایران را به درفش کاویانی تشبیه می‌کند. 

این قدرت‌نمایی پرچم ایران مخاطب را به یاد آثار هالیوودی می‌اندازد، آنجا که بر سر هر خانه‌ای پرچم آمریکا به چشم می‌‌خورد. جالب است که در این جا، چوب‌هایی که پرچم ایران بر سر آنها سوار است به نوعی نماد عصای حضرت موسی به حساب می آیند، به طوریکه آب‌های خلیج فارس همچون دیواری به هوا برمی‌خیزند و بر سر ناوهای آمریکایی‌ خراب می‌شوند. هر چند توجه به وجه نمادین اثر از نکات مثبت این کار است اما از آن‌جا که اوج داستان با حرکت موثری از سوی مردم - در غیاب نیروهای دفاعی کشور- همراه نمی‌شود و همه شخصیت‌ها منفعلانه ایستاده‌اند، نقطه قوت کار به ضد خودش عمل می‌کند و به وجه منفی اثر تبدیل می‌شود. نمادپردازی همچون یک تیغ دو لبه است که اگر همه وجوه ‌آن از پیش در نظر گرفته نشود، آنگاه ممکن است با خوانش‌های متفاوتی از سوی مخاطبان رو به رو شود و نتیجه‌ای معکوس بدهد.

با این همه چرا هنرمندان جبهه انقلاب که در ابتدا توجه ویژه‌ای به موضوعات مذهبی داشتند و پس از چندی مضامین ملی را نیز به رسمیت شناختند و موضوعات ملی ـ مذهبی را دستمایه ساخت آثار خود قرار دادند، حالا دغدغه‌های ملی خود را جایگزین مضامین مذهبی کرده‌اند؟ این نگاه آن‌چنان اشاعه یافته که به نظر می‌آید در جهت تقویت انگیزه‌های مذهبی نوعی کم‌توجهی به ‌مذهب صورت گرفته است. با این که هنرمندان این جبهه خود معتقد و پای بند به مقدسات دینی هستند پس چرا نمی‌توانند در آثار مهمی و اثرگذاری هم چون «ایستاده‌ایم ۲» توازن میان ملی‌گرایی و مذهب‌گرایی را برقرار سازند؟ این مسئله ما را با این پرسش اساسی مواجه می‌سازد که اگر کشور مجدداً در وضعیت دفاعی قرار گیرد - همچنان که در این نماآهنگ به آن اشاره می‌شود - آیا ما به انگیزه‌های ملی بیش از انگیزه‌های مذهبی نیازمند خواهیم بود؟ این زنگ خطری جدی برای چشم انداز هنر انقلاب به حساب می‌آید و حوزه هنری باید در قبال چنین موضعی پاسخ گو باشد.

درباره نویسنده
من "زهرا اردکانی" یکی از نویسندگان سایت خط هستم

نظرات  (۱)

نگاه متفاوت و خوبی در این نقد وجود داره.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
کلثوم پیامنی ؛ ۱۹ آبان ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۱۱ مهر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۵ مهر ۱۳۹۶
زهرا کشاورز ؛ ۲۰ شهریور ۱۳۹۶
فاطمه سادات تهامی ؛ ۲۶ تیر ۱۳۹۶
زهرا اردکانی ؛ ۹ تیر ۱۳۹۶
درباره خط
چگونه با خط هم‌کاری کنیم؟
دوستان خط
تماس با خط
طراح قالب : گلبرگ دانلود